Senior Developer Mindset - Tư Duy Của Người Lập Trình Cấp Cao
1. Senior Mindset – Tổng thể tư duy
+--------------------------------+
| SENIOR DEVELOPER MINDSET |
+--------------------------------+
/ | \
/ | \
[Technical] [Collaboration] [Ownership]
| | |
v v v
[Craft Excellence] [Team Empowerment] [End-to-End Thinking]
Giải thích: Một senior không chỉ biết code, mà phải giỏi về kỹ thuật (technical), làm việc hài hòa với người khác (collaboration), và có tinh thần chịu trách nhiệm cho toàn bộ sản phẩm (ownership). Ba trụ này là “xương sống” của mindset cấp cao.
2. Technical Mindset – “Code không chỉ chạy, mà phải sống được”
[Understand before coding]
|
v
[Design first, Code later]
|
v
[Write clean, testable code]
|
v
[Refactor continuously]
|
v
[Automate & Document]
Giải thích: Senior luôn hiểu bài toán trước khi gõ code. Họ vẽ flow, chia nhỏ trách nhiệm, viết code dễ đọc và dễ test. Sau khi chạy được, họ refactor để mã ngày càng sạch. Tất cả lặp lại như một chu trình chuyên nghiệp, kèm theo tài liệu rõ ràng.
3. Collaboration Mindset – “Một người giỏi chưa đủ, team phải mạnh”
[Share Knowledge]
|
+--> Mentoring juniors
+--> Review code to teach, not to judge
+--> Write examples, docs, comments rõ
|
v
[Communication]
|
+--> Ask early, ask clear
+--> Clarify product intent (not just ticket text)
+--> Give context, not excuses
|
v
[Feedback Culture]
|
+--> Give honest + kind feedback
+--> Accept review comments humbly
+--> Celebrate teammate wins
Giải thích: Senior không giữ kiến thức cho riêng mình. Họ chia sẻ, mentor junior, và giao tiếp chủ động. Khi review code, họ hướng dẫn — không “chém”. Khi feedback, họ tập trung vào giải pháp, không vào lỗi cá nhân.
4. Ownership Mindset – “Nếu lỗi xảy ra, mình không đổ cho ai”
[See the full system]
|
+--> Understand backend, infra, user flow
+--> Know where your code lives (prod/staging)
|
v
[Proactive responsibility]
|
+--> Spot risks before PM thấy
+--> Fix problems before being told
+--> Own delivery, not just code
|
v
[Long-term thinking]
|
+--> Think maintainability, not shortcut
+--> Plan for scalability, not just MVP
Giải thích: Senior hiểu toàn hệ thống, không chỉ phần front-end. Họ chủ động phát hiện rủi ro, tự fix, không chờ người khác nhắc. Mục tiêu không chỉ là “chạy được”, mà còn là “vận hành tốt, bảo trì dễ, scale được”.
5. Senior Decision Flow – Cách suy nghĩ trước hành động
[New Task Assigned]
|
v
[Understand WHY, not just WHAT]
|
v
[Ask: is there a better approach?]
|
v
[Design solution with trade-offs]
|
v
[Implement clean + tested code]
|
v
[Review + improve team codebase]
|
v
[Measure impact after release]
|
v
[Reflect + document learnings]
Giải thích: Senior luôn hỏi “tại sao phải làm việc này” trước khi làm. Họ thiết kế có chủ đích, biết đánh đổi, biết review, biết đo kết quả, và rút kinh nghiệm cho lần sau.
6. Communication Pyramid – Cách senior truyền thông tin
Level 1: Report → "It’s broken."
Level 2: Explain → "It’s broken because..."
Level 3: Suggest → "It’s broken because..., we could fix by..."
Level 4: Own → "I’ll fix this by..., ETA today."
Giải thích: Người mới chỉ báo lỗi. Senior phân tích – đề xuất – và hành động. Đó là khác biệt giữa “người làm việc” và “người dẫn dắt”.
7. Senior’s Priority Radar – Ưu tiên trong tư duy làm việc
+---------------------+
| Does it WORK ? | ✅ Functional
+---------------------+
| Is it CLEAN ? | 🧹 Maintainable
+---------------------+
| Is it SCALABLE ? | 🚀 Growth-ready
+---------------------+
| Is it SAFE ? | 🔒 Secure
+---------------------+
| Is it DOCUMENTED ? | 🗒️ Shareable
+---------------------+
Giải thích: Senior không dừng ở “chạy được”, mà còn đảm bảo code sạch, mở rộng dễ, bảo mật chắc, và có tài liệu cho người sau.
8. Growth Mindset – “Không dậm chân, luôn sharpen the axe”
[Curious Always]
|
+--> Learn new tools (signals, RxJS patterns, micro-frontend)
+--> Read changelogs, not just blog posts
|
v
[Reflect Often]
|
+--> What broke? Why?
+--> How can I prevent it next time?
|
v
[Share Openly]
|
+--> Knowledge session / doc / code snippet
+--> Help others level up
Giải thích: Senior luôn học. Nhưng họ học có chọn lọc, học sâu, và chia sẻ lại để cả team mạnh hơn. Họ không học cho vui — mà học để cải tiến thực tế.
9. Senior vs Mid vs Junior (phân tầng mindset)
Junior: “How to do it?” → Cần hướng dẫn.
Mid: “How to do it better?” → Bắt đầu tối ưu.
Senior: “Should we do it at all?” → Đặt câu hỏi chiến lược.
Lead: “How do we help others do it right?” → Dẫn dắt toàn team.
Giải thích: Cấp độ càng cao, câu hỏi càng sâu. Senior không chỉ hỏi “làm sao” mà hỏi “có nên làm không”.
10. The Continuous Loop of a Senior
[Observe] → [Think] → [Act] → [Review] → [Improve] → [Share]
↑_____________________________________↓
Giải thích: Đây là vòng đời tư duy của một senior thực thụ. Quan sát – Suy nghĩ – Hành động – Đánh giá – Cải tiến – Chia sẻ. Và cứ thế quay vòng mãi, giúp bản thân và team tiến hóa liên tục.